Czy samochód elektryczny to na prawdę oszczędność?

Podczas większości rozmów o samochodach bardzo szybko pada to jedno pytanie: ile pali?  Albo, coraz częściej, ile bierze prądu? To zrozumiałe, bo koszt energii/paliwa jest najbardziej widoczny i najłatwiejszy do porównania. Problem w tym, że to tylko wierzchołek całego rachunku, a często wcale nie ten element, na którym w dłuższej perspektywie mniej zauważalnie uciekają pieniądze.

Dodatkowe, często niewidoczne na pierwszy rzut oka koszty użytkowania samochodu budują się gdzie indziej. W regularnych przeglądach, w wymianach elementów eksploatacyjnych, w drobnych naprawach, które pojedynczo nie bolą, ale z czasem składają się na zauważalne kwoty. Dochodzi do tego ryzyko usterek trudnych do przewidzenia – szczególnie w konstrukcjach, w których pracują setki, a nawet tysiące elementów pod wysoką temperaturą i obciążeniem.

Właśnie dlatego, zamiast kolejnej teoretycznej dyskusji „elektryk kontra spalinówka”, warto przyjrzeć się temu na konkretnym przykładzie. Do porównania posłuży oferowany przez nas Bentu BTE05, niewielki elektryk zaprojektowany typowo do miasta, zestawiony z podobnymi gabarytowo samochodami spalinowymi. Bez ideologii i bez marketingowych haseł, za to z realnymi danymi i kosztami, z którymi kierowca styka się na co dzień.

Wszyscy pytają „ile pali”, a nikt „ile kosztuje w warsztacie”

Jak wspomnieliśmy na wstępnie, w rozmowach o samochodach, prawie zawsze pada to jedno pytanie; ile to pali? Rzadko kto pyta natomiast: ile kosztuje w serwisie? A to właśnie tam, w przeglądach i naprawach, bardzo często znikają pieniądze, których nikt nie uwzględnia na etapie zakupu.

W przypadku małego samochodu elektrycznego lista „obowiązkowych” czynności serwisowych jest zaskakująco krótka. Nie ma tu oleju silnikowego, filtrów oleju i paliwa, świec zapłonowych, sprzęgła ani układu wydechowego. Przeglądy sprowadzają się głównie do kontroli zawieszenia i hamulców, wymiany filtra kabinowego, kontroli płynów oraz diagnostyki.

Jak podają branżowe źródła, typowy samochód spalinowy składa się z około 30 000 części, podczas gdy samochód elektryczny z około 18 000. Oznacza to ponad jedną trzecią elementów mniej, które mogą się zużywać lub ulec awarii. Co więcej, większość kluczowych podzespołów w elektryku pracuje w znacznie łagodniejszych warunkach, niż w samochodzie spalinowym.

Dla porównania: silnik spalinowy w normalnej eksploatacji osiąga temperatury rzędu 90–110°C, a lokalnie – w okolicach tłoków, zaworów czy turbosprężarki – nawet kilkaset °C. Jednocześnie zimą, podczas nocnego postoju, cały układ może wychładzać się do –10, –15°C, a w skrajnych warunkach nawet poniżej –20°C. To oznacza ciągłą pracę materiałów w bardzo szerokim zakresie temperatur, co przyspiesza zużycie i zwiększa ryzyko usterek.

W samochodzie elektrycznym tak ekstremalne wahania praktycznie nie występują. Układ napędowy pracuje w znacznie stabilniejszym zakresie temperatur, bez spalania, bez wysokiego ciśnienia i bez gwałtownych zmian termicznych. W praktyce przekłada się to na mniej wizyt w warsztacie, mniejsze ryzyko nieprzewidzianych napraw i bardziej przewidywalne koszty eksploatacji. Oczywiście elektryki to nie samochody bezobsługowe, one również wymagają serwisu który jednak jest znacznie tańszy.

W tym miejscu warto sięgnąć po analizę Consumer Reports, przygotowaną na podstawie ankiet wypełnianych przez setki tysięcy kierowców, obejmującą rzeczywiste wydatki na naprawy i serwis, zgłaszane przez użytkowników wraz z informacją o przebiegach, i zostało podzielone na przedziały kilometrażowe.

Rodzaj auta	Średni koszt serwisu i napraw	Koszt przy 10 000 km
Samochód elektryczny	ok. 0,12 zł / km	~1 200 zł
Samochód spalinowy	ok. 0,24 zł / km	~2 400 zł

Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Consumer Reports – Electric Vehicle Ownership Costs: Chapter 2 – Maintenance, Chris Harto, wrzesień 2020.

Na tym przykładzie jasno widać, że serwis i bieżące utrzymanie sprawności samochodów elektrycznych wypada znacznie taniej, niż w przypadku spalinowych.

Pozostaje jedynie kwestia przerażającej wymiany baterii, która jest nieunikniona i kosztuje taczkę i dwa worki pieniędzy prawda?

No otóż okazuje się że nie do końca. Prawdą jest, że wymiana całej baterii to kosztowne przedsięwzięcie mogące kosztować nawet kilkadziesiąt tysięcy w modelach klasy premium, ALE:

Po pierwsze, degradacja baterii w nowoczesnych elektrykach jest powolna i przewidywalna. Dane z rzeczywistego użytkowania pokazują spadek pojemności rzędu 2–3% rocznie, co oznacza, że po kilku latach bateria nadal zachowuje 85–90% swojej pojemności. Dla kierowcy miejskiego przekłada się to raczej na stopniowo krótszy zasięg niż na nagłą konieczność wymiany całego pakietu.

Po drugie, nieprzypadkowo producenci oferują na baterie długie gwarancje – najczęściej 8–12 lat lub do 160–200 tys. km, z określonym minimalnym poziomem pojemności. To wyraźny sygnał, że bateria nie jest traktowana jako element szybko zużywający się, lecz jako część zaprojektowana na długi okres użytkowania.

Po trzecie, same koszty ewentualnej wymiany nie zawsze wyglądają tak dramatycznie, jak sugerują obiegowe opinie. W praktyce coraz częściej wystarczają regeneracje lub wymiany pojedynczych modułów, co znacząco obniża koszt całej operacji. Co ważne, mówimy tu o jednorazowym scenariuszu, a nie o cyklicznym koszcie.

Jeżeli zestawić to z realiami samochodów spalinowych przy przebiegach 150–200 tys. km, obraz przestaje być jednostronny. W tym czasie w spalinówce zwykle pojawiają się kosztowne naprawy skrzyni biegów, sprzęgła, układu wydechowego czy konieczność regeneracji silnika, których łączny koszt bardzo często zbliża się, a nawet przekracza koszt potencjalnej regeneracji lub wymiany baterii w elektryku.

W praktyce więc wymiana baterii rzadko jest realnym problemem dla większości użytkowników. Częściej pozostaje teoretycznym straszakiem, który dobrze brzmi w rozmowie, ale dużo rzadziej pojawia się w prawdziwym kosztorysie eksploatacji auta.

Wiemy ile kosztuje w warsztacie - teraz powiedzmy ile pali

Spójrzmy prawdzie w oczy, Bentu BTE05 nie jest samochodem luksusowym ani „elektrykiem premium”. To małe, proste auto miejskie, zaprojektowane z myślą o codziennych dojazdach, krótkich trasach i poruszaniu się po zatłoczonym mieście. Właśnie w takim kontekście ma sens jego porównywanie ze spalinówkami.

Model	Rodzaj paliwa	Typowy silnik	Realne spalanie miejskie
Fiat 500	Benzyna	1.0 / 1.2	5,0–5,8 l / 100 km
Toyota Aygo / Aygo X	Benzyna	1.0	4,8–5,5 l / 100 km
Hyundai i10	Benzyna	1.0 / 1.2	5,0–5,7 l / 100 km
Kia Picanto	Benzyna	1.0 / 1.2	5,0–5,8 l / 100 km
Volkswagen Up!	Benzyna	1.0	4,9–5,5 l / 100 km

Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Raporty spalania, zużycie paliwa przez samochody • AutoCentrum.pl

Bentu BTE05 posiada baterię o pojemności 13,9 kWh i w typowej jeździe miejskiej zużywa około 8,8 kWh energii na 100 km. Żeby porównanie było uczciwe, zestawiamy go z samochodami spalinowymi o podobnych gabarytach i przeznaczeniu, czyli klasycznymi małymi autami miejskimi. Nie chodzi o SUV-y ani kompakty, ale o auta segmentu A, które pełnią dokładnie tę samą rolę: dojazdy do pracy, zakupy, codzienna jazda po mieście. W tej klasie realne spalanie benzyny w normalnym użytkowaniu zwykle mieści się w przedziale 5,0–5,5 l/100 km.

Teraz moment na który wszyscy czekaliśmy - czas podsumować koszty "tankowania".

Scenariusz	Zużycie	Cena energii / paliwa	Koszt 100 km
Bentu BTE05 – G11 (całodobowa)	8,8 kWh	~1,10–1,24 zł/kWh	~10–11 zł
Bentu BTE05 – G12 (noc)	8,8 kWh	~0,60–0,70 zł/kWh	~5–6 zł
Bentu BTE05 – G12 (dzień)	8,8 kWh	~1,20–1,30 zł/kWh	~11–12 zł
Bentu BTE05 – G12w (pozaszczyt / weekend)	8,8 kWh	~0,60–0,70 zł/kWh	~5–6 zł
Bentu BTE05 – fotowoltaika (autokonsumpcja)	8,8 kWh	~0,15–0,35 zł/kWh	~1,3–3,1 zł
Mała spalinówka (benzyna)	5,5 l	~5,60–6,50 zł/l	~30,8–35,75 zł

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z https://akademia-fotowoltaiki.pl/pge/

Nawet w najprostszej taryfie G11 koszt przejechania 100 km Bentu BTE05 jest około trzykrotnie niższy niż w małej spalinówce. Przy ładowaniu nocnym w G12 lub weekendowym G12w różnica robi się jeszcze większa – mówimy wtedy o 5–6 zł vs ponad 35 zł za 100 km.

Najtańszy scenariusz to oczywiście ładowanie z własnej fotowoltaiki, gdzie koszt energii spada do symbolicznych kilku złotych na 100 km. Ale nawet bez paneli fotowoltaicznych, bez „kombinowania” i bez idealnych warunków, mały elektryk miejski pozostaje zdecydowanie tańszy w codziennym „tankowaniu” niż porównywalne auto benzynowe.

Podsumowanie

Odpowiadając na pytanie postawione w tytule artykułu: TAK, samochód elektryczny to jest oszczędność.

Zebrane w tym artykule liczby prowadzą do prostego wniosku: w codziennym użytkowaniu samochodu największe znaczenie mają koszty serwisu, przewidywalność napraw i cena energii do jazdy, a nie tylko to, „ile pali” na papierze. I właśnie w tych obszarach mały elektryk wypada szczególnie dobrze.

Bentu BTE05 korzysta z prostej konstrukcji, ma znacznie mniej elementów podatnych na zużycie i generuje wyraźnie niższe koszty serwisu niż porównywalne auta spalinowe. Dane z realnego użytkowania pokazują, że obawy o drogie naprawy czy „baterię za fortunę” rzadko mają pokrycie w praktyce, a długie gwarancje producentów dodatkowo ograniczają ryzyko.

Do tego dochodzi koszt energii. Nawet przy najprostszej taryfie domowej przejechanie 100 km Bentu BTE05 kosztuje kilkukrotnie mniej niż w małej spalinówce, a przy ładowaniu nocnym lub z fotowoltaiki różnica staje się jeszcze bardziej odczuwalna.

Dlatego Bentu BTE05 bardzo dobrze sprawdzi się jako drugi samochód w rodzinie, albo samochód do firmy do miasta, na krótkie trasy i codzienne obowiązki. Nie ma ambicji zastępować auta „do wszystkiego”, ale dokładnie tam, gdzie samochód jeździ najczęściej i najdrożej, okazuje się rozwiązaniem prostym, tanim i sensownym.

Źródła:

1. Consumer Reports – Electric Vehicle Ownership Costs: Chapter 2 – Maintenance, Chris Harto, wrzesień 2020.

2. Raporty spalania, zużycie paliwa przez samochody • AutoCentrum.pl

3. https://akademia-fotowoltaiki.pl/pge/